Szkoła Podstawowa im. Władysława Umińskiego w Przedczu

Szkoła Podstawowa im. Władysława Umińskiego w Przedczu
Smaller Default Larger

historia napis

 

Rozwój szkolnictwa w Przedczu związany jest z procesem odzyskania niepodległości przez państwo polskie. Proces odbudowy szkolnictwa na Kujawach zapoczątkowany został  w trakcie I wojny światowej i związany były z przekazaniem przez władze niemieckie 1 października 1917 r. szkolnictwa polskiego Departamentowi Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, który  7 stycznia 1917 r. został przekształcony w Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Terenowymi organami ministerstwa były kuratoria i inspektoraty. Inspektoraty jako terenowe organy administracji szkolnictwa usytuowane na terenie Kujaw wschodnich i ziemi dobrzyńskiej znajdowały się do 1 czerwca 1938 r. w obszarze działalności Kuratorium Warszawskiego Okręgu Szkolnego, a następnie Kuratorium Pomorskiego Okręgu Szkolnego z siedzibą w Toruniu.

Dekret Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego z 7 lutego 1919 r. wprowadził powszechny obowiązek szkolny obejmujący dzieci w wieku od 7 do 14 lat. Wszystkie dzieci w tym wieku miały zostać objęte powszechnym i bezpłatnym nauczaniem. Do czasu utworzenia szkół siedmioklasowych władze państwowe zalecały organizowanie szkół cztero - i pięcioklasowych jako etapu w przechodzeniu do szkoły siedmioklasowej.

W powiecie włocławskim w roku szkolnym 1918/1919 czynne były 102 szkoły, w których pracowało 118 nauczycieli, do szkół zapisano - 12 337 dzieci, tj. 41,7% ogółu mieszkających w powiecie.

Średnia wielkość izby lekcyjnej wynosiła 41,5 m2, a przeciętne obciążenie na izbę 68,6 uczniów. Na jedną publiczną szkołę powszechną pod koniec 1917 r. przypadało przeciętnie na terenie wsi w powiecie włocławskim 78 uczniów, a na szkołę prywatną 51 uczniów. W miastach na jedną publiczną szkołę powszechną przypadało aż 150 uczniów.

W roku szkolnym 1920/1921 w powiecie włocławskim czynne były 124 szkoły, w których pracowało 240 nauczycieli, a liczba uczniów wynosiła ogółem 13 749. W strukturze szkół dominowały jednoklasówki. W roku szkolnym 1925/1926 w powiatach kujawskich na 209 szkół publicznych powszechnych istniejących na wsi, 150 szkół tj. 75,6% stanowiły szkoły jednoklasowe.

W roku szkolnym 1925/1926 w powiecie włocławskim czynne były 92 szkoły, w tym: 66 szkół 1 - klasowych, 15 szkół 2 - klasowych, 9 szkół 3 - klasowych, 2 szkoły 4 - klasowe.

Szkoły brały udział w uroczystościach gminnych i powiatowych. Każdego roku pod koniec maja lub na początku czerwca odbywały się gminne święta pieśni, sportu i harcerstwa. W październiku organizowano Tydzień Szkoły Powszechnej, w czasie którego popularyzowano ideę budowy szkół oraz zbierano na ten cel środki finansowe. Dużo miejsca poświęcano kształtowaniu postaw patriotycznych.

Wraz z odzyskaniem niepodległości w 1918 roku dowiadujemy się o tworzeniu polskiej szkoły w Przedczu organizowanej przez Jana Kublika.

Zorganizowano wówczas klasy od I do VI. Kolejnymi kierownikami placówki byli: Franciszek Mazgalski oraz Michał Peer, który zorganizował klasę VII.

W latach 1924 - 1939 kierownikiem szkoły był Edmund Fabisiński. W tym czasie rozpoczęto budowę nowego gmachu szkoły (1925-1930), ponieważ warunki nauki były bardzo trudne.

Pierwsza szkoła mieściła się w trzech budynkach: klasy I – III uczyły się w budynku przy ulicy Zamkowej, w murowanym budynku przy ulicy Kilińskiego znajdowały się klasy IV – VI oraz na piętrze budynku Magistratu w Przedczu, gdzie zwykle popołudniami uczyły się klasy starsze. W części budynku przy ulicy Kilińskiego zamieszkiwał kierownik szkoły Edmund Fabisiński. Nowy budynek szkoły miał liczyć 13 sal, z których wykończono tylko 4 z powodu braku pieniędzy. Lekcje w tej placówce rozpoczęły się 1 września 1930 r. W tym czasie do szkoły uczęszczało ponad  600  uczniów w klasach I - VII, gdzie w klasach I - V istniały oddziały równoległe. Gmina w Przedczu zamieszkiwana była przez dominującą ludność polską oraz mniejszość żydowską i niemiecką. Do szkoły uczęszczały także dzieci żydowskie i niemieckie. Izby szkolne ogrzewane były piecami kaflowymi, ale w pomieszczeniach było dość ciepło. Uczono się z podręczników, które były drogie dlatego uczniowie pożyczali je sobie. Zeszyty wykonane były z szarego papieru. Dużą uwagę zwracano na kształt pisma, dlatego dzieci uczyły się ładnie pisać na lekcjach kaligrafii. Kładziono także nacisk na pamięciowe opanowanie wierszy i prozy. Szereg wiadomości przyswajano na lekcjach. Nawet w siódmej klasie nauczyciel na początku lekcji odpytywał z tabliczki mnożenia. Podobnie było na lekcjach historii i geografii – do znudzenia powtarzano ważne daty, wydarzenia, nazwy rzek, gór, części świata itp. Pisano tzw. obsadkami – były to pióra ze stalówką. Do pisania służył atrament uzupełniany przez pana woźnego. Dzieci siedziały w dwuosobowych ławkach – na środku pulpitu znajdował się kałamarz z atramentem. W niedzielę uczniowie chodzili do kościoła pod nadzorem wychowawców. Większość przedmiotów nazywano w sposób bardzo prosty: rachunki, rysunek, roboty, gimnastyka.

Do klas VI – VII przyjeżdżali uczniowie z Dziwia, ponieważ tam była szkoła pięcioklasowa. Uczęszczały do niej tylko dzieci bogatsze, ponieważ rodzice musieli sami zabezpieczyć dowóz do szkoły. Dziewczynki chodziły ubrane w czarne fartuszki bez rękawów, na szelki, ozdobione falbankami. Biedniejsze dzieci otrzymywały w szkole kawę mleczną.

Uczniowie brali udział w akademiach państwowych, śpiewali patriotyczne pieśni i recytowali wiersze. Dziewczynki ubrane były wtedy w stroje galowe, na które składały się granatowe bluzki i spódnice w tym samym kolorze, kołnierzyki i mankiety bluzek ozdabiane były białymi tasiemkami, takie kołnierze nazywano „marynarskimi”.

W roku szkolnym 1924/1925 w skład Rady Pedagogicznej wchodzili: Edmund Fabisiński, Helena Klingbell, Edmund Lorenc, Franciszek Jagiełło, Fulgencjiusz Bieńkowski, Zofia Krauze, Wawrzyniec Kulesza. Przed 1939 rokiem pracowali w szkole: Edmund Fabisiński, Anna Fabisińska, Fulgencjusz Bieńkowski, Wawrzyniec Kulesza, Helena Małkowska, Jan i Halina Gielowie, Zofia Kulesza, Ignacy Męczekalski.

Wraz z początkiem kampanii wrześniowej koleje losu przedeckich nauczycieli były nierozerwalnie związane z tragicznym położeniem państwa polskiego. Edmund Fabisiński, Fulgencjusz Bieńkowski, Ignacy Męczekalski i Wawrzyniec Kulesza zostali zmobilizowani do jednostek wojskowych podobnie jak powołany do wojska w czasie wakacji Jan Gielo. E. Fabisiński i J. Gielo dostali się do niewoli niemieckiej i trafili do oflagu. Wawrzyniec Kulesza był jeńcem stalagu, następnie trafił na przymusowe roboty. W lutym 1940 r. Anna Fabisińska, Helena Małkowska, Zofia Kulesza zostały wysiedlone do Generalnego Gubernatorstwa.

W tragicznym okresie okupacji budynek szkoły zostaje zajęty przez Niemców, którzy organizują naukę dzieci niemieckich. Polskie dzieci mogły korzystać z dwóch klas odgrodzonych od reszty budynku. Należy pamiętać, iż nauka w okresie okupacji była ograniczana do podstaw języka niemieckiego i matematyki. Według niemieckich planów, Polacy mieli rozumieć polecenia, służąc jako siła robocza. Wraz z wybuchem wojny, dzieci nie chodziły do szkoły, w połowie września 1939 r. władze okupacyjne zaprosiły do szkoły starszych uczniów, którzy zostali przydzieleni do robót przymusowych jako służba u niemieckich gospodarzy oraz zbierania kamieni na polach i rowach. Również pozostałych w Przedczu nauczycieli wezwano do szkoły pod pretekstem wyjazdu na konferencję do Włocławka i zatrzymano.

Po opuszczeniu miasta przez Niemców w lutym 1945 r., ogłoszono zapisy do odtworzonej szkoły polskiej. Pierwszym powojennym kierownikiem szkoły został Stanisław Kurowski.

Od 1 września 1945 r. powrócił na stanowisko kierownika Edmund Fabisiński.

W nocy z 25 na 26 lipca 1952 roku w budynku szkoły wybuchł pożar. Zniszczeniu uległ dach, poddasze i jedna z sal lekcyjnych. Odbudowa budynku trwała 3 lata, w trakcie których nauka odbywała się w fatalnych warunkach lokalnych. Panowało duże zawilgocenie oraz ścisk w salach.

1968 roku, po odejściu na emeryturę Edmunda Fabisińskiego, nowym kierownikiem szkoły został Stanisław Męczekalski.

W wyniku reorganizacji szkolnictwa w Polsce utworzono w roku szkolnym 1972/1973 zbiorczą szkołę gminną. Zbiorcza Szkoła Gminna w Przedczu składała się z :

- punktów filialnych: Dziwie, Nowa Wieś, Holenderki,

- szkół podstawowych: Przedecz i Żarowo,

- Państwowego Przedszkola w Przedczu.

Uczniowie szkół filialnych dowożeni byli począwszy od klasy V do Szkoły Podstawowej w Przedczu. W związku z tym zakupiono autobus szkolny, którym uczniowie dojeżdżali od roku szkolnego 1973/1974.

Rozbudowy wymagał także budynek szkoły. Inwestycję rozpoczęto w listopadzie 1973 roku z funduszy Wydziału Oświaty we Włocławku. Wykonawcą robót był PB ROL. Od 1975 roku budowę prowadziło Przedsiębiorstwo Rozbudowy Miasta i Osiedli w Koninie.

Efektem rozbudowy szkoły były dwa skrzydła. W lewym znajdowała się biblioteka, świetlica i kuchnia, a w prawym sala gimnastyczna. Remontu doczekała się również, w  roku szkolnym 1979/1980, stara część szkoły.

Nastąpiła wymiana mebli, pojawił się sprzęt audio video i pomoce naukowe w klasach początkowych. Założono centralne ogrzewanie, toalety i kanalizację oraz wymieniono stropy.

Z racji ukończenia budowy  1 września 1980 roku w Przedczu odbyła się Wojewódzka Inauguracja Roku Szkolnego. Gminnym Dyrektorem Szkół w roku szkolnym 1976/1977 zostaje Anna Szczepaniak, a w roku szkolnym 1983/1984 Mieczysław Jaskólski.

Mieczysław Jaskólski  pełnił od roku szkolnego  1984/1985  funkcję Inspektora Oświaty i Wychowania, a stanowisko Dyrektora Szkoły Podstawowej ponownie przejęła  Anna Szczepaniak.

Ważnym wydarzeniem w historii Szkoły Podstawowej w Przedczu było nadanie jej imienia. W referendum przeprowadzonym wśród społeczności szkolnej wybrany został Władysław Umiński, pisarz tworzący fantastykę naukową urodzony w Przedczu 10 listopada 1865 roku.

Uroczyste nadanie imienia i wręczenie sztandaru odbyło się 23 czerwca 1984 roku, po siedmiu latach zbierania materiałów, organizowania konkursów i wycieczek, m.in. przez kółko polonistyczne pod kierunkiem Teresy Bącela.

1989 roku w szkole zaczęła działać świetlica z dożywianiem uczniów.

Kolejnym Dyrektorem Szkoły Podstawowej w Przedczu, od  1991 roku, została  Maria Troszczyńska, a zastępcą Anna Szczepaniak.

Biblioteka szkolna w Szkole Podstawowej w Przedczu działa od 1953 roku.

Pomieszczenie biblioteczne istnieje od roku szkolnego 1968/1969. W bibliotece szkolnej pracowały kolejno: Anna Fabisińska, Jadwiga Majewska, Stanisława Męczekalska, Jadwiga Pawlikowska, Teresa Bącela, Barbara Łuczak, Renata Sarnowska. Obecnie bibliotekę prowadzi Irena Rzepka.

Również od  roku 1953  działa w szkole  ZHP. Pierwszym opiekunem był Jerzy Szymański.

W wyniku reformy szkolnictwa w 1999 roku, powołane zostały gimnazja.

Pierwszym dyrektorem gimnazjum w Przedczu została Elżbieta Gołębiewska, która pełniła tę funkcję do 2001 roku. Kolejnym dyrektorem została Elżbieta Kruszczyńska – Ważny.

W 2004 roku na emeryturę przeszły  Maria Troszczyńska  i  Anna Szczepaniak. Dyrektorem całej placówki pozostała Elżbieta Kruszczyńska – Ważny, a zastępcą Maria Jolanta Zabłocka, która pełniła tę funkcję do roku szkolnego 2008/2009
Od 1 września 2009 roku funkcji wicedyrektora podjęła się Ewa Wawrzyniak.

W dniu 13 października 2001 roku odbyła się w Szkole Podstawowej w Przedczu uroczystość odsłonięcia popiersia patrona szkoły podstawowej – Władysława Umińskiego. Na uroczystości obecni byli m.in. burmistrz Witold Siwiński i ks. Józef Warga.

Wielkie zmiany w funkcjonowaniu budynku szkoły zaszły od 2003 roku. Rozpoczęto wówczas rozbudowę szkoły prowadzoną z środków gminy. Jej efektem było dobudowanie drugiego pietra głównego budynku szkoły i położenie nowego dachu.

Najbardziej doniosłym wydarzeniem w najnowszej historii szkoły, było nadanie imienia Kardynała Stefana Wyszyńskiego gimnazjum w Przedczu.

Patron szkoły gimnazjalnej w 1931 roku, na początku swej kapłańskiej, posługi był wikarym parafii w Przedczu.

Uroczystość miała miejsce 27 maja 2004 roku. Odbyła się uroczysta Msza Święta w kościele parafialnym pw. Świętej Rodziny, w trakcie której poświęcony został sztandar gimnazjum. Następnym punktem programu było uroczyste nadanie imienia szkole i odsłonięcie płaskorzeźby Kardynała Stefana Wyszyńskiego oraz otwarcie nowo wybudowanej części gimnazjum. 

roku szkolnym 2009/2010 szkoła wzbogaciła swoje zaplecze sportowe. Do użytku oddano wielofunkcyjne boisko i bieżnię lekkoatletyczną. Inwestycja została zrealizowana z środków przekazanych przez Gminę w Przedczu  i Ministerstwo Sportu w ramach projektu „Moje Boisko – Orlik 2012”.

W roku szkolnym 2013/2014 funkcję dyrektora Zespołu Szkół w Przedczu pełniła Ewa Wawrzyniak.                                                                

Od 1 września 2014 roku dyrektorem szkoły jest Jarosław Sobański a wicedyrektorem Ewa Ćmielewska. W roku szkolnym 2014/2015 dzięki staraniom dyrektora Jarosława Sobańskiego wzbogacona została baza dydaktyczna placówki. Do klas trafiły nowe komputery, projektory, urządzenia RTV. W oknach zostały zamontowane rolety. Wykonano renowację klas i korytarzy. Pomalowano około 4000 m² powierzchni ścian i sufitów. Położono glazurę i wykładzinę w klasach, na korytarzach i klatkach schodowych o łącznej powierzchni 1300 m². Poprawie uległ wygląd terenu przyszkolnego, oczyszczono teren w rejonie kompleksu boisk, gdzie pojawił się parking, plac zieleni oraz ogrodzenie z bramą od północnej strony szkoły.

Szkoła w Przedczu z inicjatywy pana dyrektora w roku 2016 przystąpiła do kolejnej edycji programu budowy „Rodzinnych Miejsc Zabawy”. Akcja obejmowała trzy etapy: zgłoszenie chęci udziału (7-9 maja), głosowanie internetowe na wybraną propozycję (5 - 30 maja) oraz budowę i montaż urządzeń. Na propozycję zgłoszoną przez Urząd Gminy w Przedczu oddano 270 751 głosów, co pozwoliło zająć 35 pozycję wśród 977 zgłoszonych podmiotów.

Wynik zagwarantował budowę Podwórka Nivea przy szkole. Inwestycja została ukończona 28 października 2016 r. Uroczyste otwarcie miało miejsce 23 Listopada 2016 r. Otwarcia obiektu dokonali: poseł na Sejm RP Leszek Galemba, Burmistrz Miasta i Gminy Przedecz Witold Siwiński, Przewodniczący Rady Miasta Jerzy Robaszewski oraz pomysłodawca i koordynator akcji Dyrektor Zespołu Szkół w Przedczu Jarosław Sobański. Poświęcenia obiektu dokonał ks. Józef Seweryn.

Kolejną wielką inwestycją w 2016 r. była budowa nowej sali gimnastycznej. Dzięki staraniom władz samorządowych i dyrektora szkoły udało się pozyskać środki z Ministerstwa Sportu i Turystyki, na rozbudowę bloku sportowego, w wysokości 233 200 złotych. Była to połowa potrzebnej kwoty, pozostałe 50% kosztów inwestycji pokryła Gmina Przedecz. Inwestycja została sprawnie zrealizowana od czerwca do września 2016r. Nowa sala została nadbudowana nad istniejącą częścią budynku sportowego. Budowa została zakończona 28 września 2016 r. Nowa sala otwarta wraz z Podwórkiem Nivea, służy uczniom do gry w tenisa stołowego oraz ćwiczeń gimnastycznych.

6 listopada 2015 r. odbyły się obchody 150 - tej rocznicy narodzin Władysława Umińskiego, patrona szkoły. Tego dnia nastąpiło uroczyste odsłonięcie tablicy ufundowanej przez pana Zbigniewa Jana Antczaka, na domu przy ulicy Kilińskiego, w którym urodził się i spędził dzieciństwo patron szkoły pisarz i prekursor fantastyki naukowej – Władysław Umiński.

W roku szkolnym 2016/2017 wykonano adaptację budynku znajdującego się przy szkole na garaż autobusu szkolnego i magazyn. Wykonano docieplenie, elewację oraz montaż bramy i drzwi.

Kolejną dużą inicjatywą wykonaną w szkole od czerwca do sierpnia 2017 r. był remont sali gimnastycznej oceniony na kwoty 155 tys. złotych. Prace obejmowały odgrzybienie i przygotowanie podłoża pod salę gimnastyczną, budowę nowej podłogi, malowanie, instalację nowych urządzeń sportowych oraz wymianę instalacji elektrycznej i centralnego ogrzewania. Wykonano również remont dachu sali gimnastycznej. W tym samym czasie wyremontowany został blok nauczania wczesnoszkolnego, wykonano docieplenie ścian zewnętrznych, remont dachu oraz elewację i orynnowanie. Koszt inwestycji wyniósł 250 tys. złotych.

Od 1 września 2017 roku, w związku z reformą systemu oświaty, przestał działać Zespół Szkół w Przedczu. Funkcjonuje tylko Szkoła Podstawowa im. Władysława Umińskiego z oddziałami gimnazjalnymi.

 

Bibliografia:

Szczechowicz H., Kujawy wschodnie i ziemia dobrzyńska w II Rzeczypospolitej. Administracja, gospodarka, życie społeczno – polityczne, szkolnictwo 1918 – 1928, Włocławek 2013.

Żebrowska A., „Historia Szkoły Podstawowej im. Władysława Umińskiego w Przedczu w latach 1945 – 1990” ,Łowicz 1998r.

Kroniki Szkoły Podstawowej w Przedczu

Kroniki Gimnazjum w Przedczu

Wywiady z byłymi absolwentami i pracownikami Szkoły Podstawowej w Przedczu

                                                                                                                  Zbigniew Mójta